SOĞUK ALGINLIĞI VE GRİP
Soğuk algınlığı ve grip özellikle kış aylarında sık görülen rahatsızlıklardır. Her iki rahatsızlık da virüsten kaynaklandığı için, antibiyotikle tedavisi mümkün değildir. Eğer grip 48 saat içinde teşhis edilmişse, özel antivirüs tedavisi uygulanabilir.
Ayrıca evde yapılabilecek çeşitli tedavi yöntemleriyle soğuk algınlığı ve gribe ait semptomlar azaltılabilir.
Çocuklar yetişkinlere göre daha fazla soğuk algınlığına yakalanırlar. Sağlıklı bir çocuk, yıl içinde defalarca kez viral enfeksiyon geçirebilir. Bazı enfeksiyonlar o kadar hafif olur ki farkedilmez bile. Ancak şunu bilmekte yarar var ki çocuklar geçirdikleri her enfeksiyonla daha güçlü bağışıklık sistemine sahip olurlar.
Soğuk algınlığı ve grip bazen komplikasyonlara neden olabilir. En sık görülen komplikasyonlar arasında, çocuklarda kulak enfeksiyonları ve her yaş grubunda bakteriyel zatürre ve sinüzit yer alır. Eğer herhangi bir komplikasyon belirtisi varsa, mutlaka profesyonel yardım almak gerekir.
Semptomlar
Soğuk algınlığı ve gribe ait semptomlar genelde aynıdır. Aşağıdaki tablo, hastalığınızın soğuk algınlığı mı yoksa grip olduğu hakkında size yardımcı olacaktır.
Semptomlar
Soğuk algınlığı
Grip
Semptomların yavaş yavaş ortaya çıkması
+
Boğazda ağrı
+
İştahsızlık
+
+
Burun tıkanıklığı veya akması
+
+
Gözlerde kızarıklık
+
+
Aksırma
+
+
Baş ağrısı
+
+
Vücutta kırgınlık
+
+
Kuru öksürük
+
+
Semptomların birden ortaya çıkması
+
Gözlerde ve çevresinde sancı
+
Ateş
+
İntestinal rahatsızlıklar
+
Kusma
+
Aşırı yorgunluk
+
Evde Bakım
Evde yapabileceğiniz bazı tedavi yöntemleriyle, soğuk algınlığı ve gribe ait semptomları azaltabilir, ve hastalığı daha hafif geçirebilirsiniz.
? Dehidrasyonu önlemek için daha fazla sıvı (örneğin meyve suyu, su, çay, ve tavuk çorbası) almalısınız. Daha fazla sıvı alarak, burnunuzun ve boğazınızın kurumasını engellemiş olursunuz. Böylece mukus da nemli olur ve vücuttan daha kolay atılır. (Akan bir burun tıkalı burundan her zaman daha iyidir.)
? Ağrıları azaltmak ve ateşi düşürmek için ağrıkesici ve ateş düşürücü ilaçlar kullanın.
? Boğaz ağrısını hafifletmek için tuzlu suyla gargara yapın. Tuz ve su boğazdaki mukoza tabakasını küçültecek ve inflamantasyondan kaynaklanan sancıyı azaltacaktır.
? Daha fazla C vitamini alın, böylece iyileşme süreciniz kısalacaktır. Ayrıca, C vitamini doğal bir dekonjestandır. Günde dört defa 500 mg alınmalıdır. 500 mg?dan fazlasını vücut çok iyi absorbe edemez.
? İstirahat etmelisiniz. Okul veya iş sonrası mutlaka dinlenmelisiniz.
? Daha fazla uyumalısınız. Enfeksiyonla mücadelesinde bedeninizin daha fazla istirahata ihtiyacı var.
? Nemlendirici bir cihaza ihtiyacınız olabilir. Burnunuzun ve boğazınızın kurumamasına dikkat etmelisiniz. Sıcak nemli hava sağlayan nemlendirici cihazlar tercih edilmeli, çünkü sıcak hava makinenin içinde mantar oluşumunu önleyecektir. Makinenin içinde oluşabilecek mantarlar, alerjik insanlarda problem olabilir.
? Burun tıkanıklığını önlemek için sıcak duşlar almalısınız. Buhar burnunuzdaki ve boğazınızdaki mukoza tabakasını küçültecek ve mukusun daha kolay dışarı atılmasını sağlayacaktır.
? Burnunuz sürekli nem ve iritasyonlu tabaka nedeniyle kızarabilir ve acıyabilir. Bunun için burnunuzun etrafına krem sürmelisiniz.
? Burun tıkanıklığını önlemek için dekonjestan kullanmalısınız.
? Öksürük şurubu kullanmalısınız.
? Özelikle geceleri veya alerjileri olan kişilerin antihistamin kullanmalarında yarar vardır. (Not: Antihistaminler uykuya neden olur ve sakinleştirici ilaçlar ve uyku ilaçlarıyla birlikte kullanılmaması gerekir. Antihistamin kulanacağınız zaman, bu duruma dikkat etmelisiniz.)
? Dekonjestan spreyleri, burunda tıkanıklığa neden olmaması için en fazla üç gün kullanmalısınız, daha fazlası ileride tıkanmayı artırabilir.
? Mide bulantılarını önlemek için, şurubu şeftali, armut, karışık meyve veya mandalina suyuyla beraber alın. Ayrıca biraz zencefil çiğnemek de mide bulantılarının gidermeye yardımcı olacaktır.
? Eğer diyare durumu mevcutsa, rahatsızlığınız geçene kadar süt ürünlerinden uzak durun. En ufak bir intestinal inflamasyon laktaz(süt şekerini sindirmek için kullanılan enzim) seviyesini artıracaktır. Muz, pirinç ve elma püresi rahatsızlığınızın geçmesine yardımcı olacaktır.
? Ellerinizi sık sık yıkayın, böylece diğer insanlara hastalığınızı bulaştırma riskiniz azalır.
? Kumaş mendil yerine kağıt mendil tercih etmelisiniz, aksi takdirde mikropların daha kolay yayılmasına imkan vermiş olursunuz.
Profesyonel Yardım
Soğuk algınlığı ve grip, doktorları ziyaret hususunda diğer hastalıklara nazaran en önemsiz görünenleridir. Soğuk algınlığı ve grip viral enfeksiyonlar oldukları için, genelde tedaviler yetersiz kalıyor. Antiviral enfeksiyonlarda tedavi mümkün, ancak hastalığın 48 saat içinde teşhis edilmesi gerekiyor. Bu tedavi aslında iyileşmenizi sağlamıyor, ancak grip semptomlarını azaltıyor ve hastalık süresini kısaltıyor. Çoğu zaman, profesyonel bir yardıma komplikasyonlar geliştiğinde ihtiyaç duyulur.
Doktoru Ne Zaman Aramalıyım
Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde veya semptomlar ortaya çıktığında, profesyonel bir yardım alınmalıdır:
? Evde yapılan bütün tedavi yöntemlerine rağmen, ateşin 2 saatten fazla 40?C?nin altına düşmemesi
? 38?C?den fazla ateşe titreme ve öksürük eşlik ettiğinde
? Ateşin düşmediği durumlarda (40?C 2 günden fazla, 39?C 3 günden fazla, 38?C 4 günden fazla)
? Sık aralıklarla sıkıntılı bir şekilde nefes almak
? Akciğerlerden sarı, yeşil, pas renginde veya kanlı mukus gelmesi
? Yüzde sancı
? 7 günden fazla, burun akıntısının devamlı etmesi ve renginde değişiklik olması
? 7-10 günden fazla öksürüğün devam etmesi
? Çocuğun iştahsız ve keyifsiz olması
? Bebeklerin yere yatırıldıklarında kulaklarını tutması veya ağlaması
? Bebeklerin yeme içmeyi reddetmesi
Alınacak önlemler
Sağlıklı bir bağışıklık sistemi soğuk algınlığı ve gripi önleyebilir. Aşağıdaki önlemleri alarak vücudunuzun direncini artırabilirsiniz:
? Dengeli beslenin.
? Uykunuzun yeterli düzeyde olmasına dikkat edin.(Günde en az 7-8 saat)
? Günlük egzersizlerinize devam edin.
? Sık sık ellerinizi yıkayın, özellikle çevrenizde grip olan kişiler varsa.
? Ellerinizi burnunuzdan, gözlerinizden, ve ağzınızdan uzak tutun.
? Bol miktarda sıvı alın.
? Sigarayı bırakın.
? Bebeğinizi mutlaka anne sütüyle besleyin. Anne sütü alan bebeklerde daha az soğuk algınlığı görülür.
? Her yıl grip aşısı olmaya dikkat edin, özellikle 65 yaşın üstündeyseniz, veya kronik bir hastalığınız varsa.
? Hasta insanlarla mümkün mertebe görüşmemeye çalışın.
Grip İlaçları
Şu ana kadar grip için herhangi bir tedavi yönteminin geliştirilememesine rağmen, semptomların ortaya çıkışıyla birlikte ilk iki gün içinde uygulanırsa virüsün ömrünü kısaltan ve semptomları azaltan dört çeşit ilaç mevcut.
Bütün ilaçlar, savunmayı sağlayan enzimleri etkileyerek çoğalmayı başaran virüsün bu kabiliyetini kısıtlıyorlar.
Eskiden beri çok iyi bilinen iki çeşit ilaç var. Her iki ilaç ta salgın Tip A virüsüne orta düzeyde etki ederler. 5 gün boyunca günde iki defa alınacak tabletlerle, semptomlar hafifletilebilir ve bir iki gün içinde grip şiddetini kaybeder. Her iki ilaç ta gönül rahatlığıyla kullanılabilir, ve çocuklarda da güvenlidir.
1999?dan beri kullanılan iki yeni ilaç. Bu ilaçlardan biri, 5 gün boyunca günde iki defa alınan tablet ilaç, diğer ilaç ise yine beş gün boyunca günde iki defa içine çekmek suretiyle alınan toz bir ilaç. Her iki ilaç ta virüsün çoğalmasını, eski ilaçlara nazaran farklı bir metabolik yanıtla bloke ediyorlar. Sonuç olarak, bu yeni ilaçlar sadece Tip A virüsüne karşı değil, ender de olsa görülen Tip B virüsüne karşı da etkili oluyorlar. Tekrar edecek olursak, her iki ilaç ta semptomları azaltıyor ve grip virüsünün ilerlemesini engelliyorlar.
Yeni ilaçların eskilerinden daha iyi olduğunu ispatlayabileceğimiz bilimsel kanıtlar henüz mevcut değil. Bunun ötesinde, belki virüs süreci sadece 1 gün sürdüğü için, belki eski ilaçlar daha ucuz olduğu için, eski ilaçlar daha çok tercih ediliyor. Özellikle Sağlığı Koruma Organizasyonları(HMO), yeni bilimsel çalışmalar tamamlanana kadar yeni ilaçlara fazla para vermeyi kabul etmiyor.
Anti-grip ilaçlarının yan etkilerinin çok az olmasına rağmen, göz ardı da edilemez. Başlıca yan etki, gastrointestinal rahatsızlıklar?özellikle mide bulantısı?ayrıca ağızda kuruma veya görmede hafif bulanıklık veya baş dönmesi veya uykusuzluk. Solunum rahatsızlıkları olanların örneğin astım hastalarının grip ilacı kullandıklarında solunumda zorluklar yaşadıkları gözlemlenmiştir. Diğer bir grip ilacının kullanımında ise, daha önce felç geçirmiş kişilerde felcin arttığı bildirilmiştir.
Yeni ilaçların ise hiçbiri çocuklarda tavsiye edilmiyor.
Gripten korunmanın en iyi yolu her yıl grip aşısını olmak. Ancak, aşının yeterli olduğu söylenemez, öncelikle virüsün aşıya karşı mutasyon geçirmesine bağlı olarak, aşının etkisi yıldan yıla farklılık gösterebilir.
Ayrıca evde yapılabilecek çeşitli tedavi yöntemleriyle soğuk algınlığı ve gribe ait semptomlar azaltılabilir.
Çocuklar yetişkinlere göre daha fazla soğuk algınlığına yakalanırlar. Sağlıklı bir çocuk, yıl içinde defalarca kez viral enfeksiyon geçirebilir. Bazı enfeksiyonlar o kadar hafif olur ki farkedilmez bile. Ancak şunu bilmekte yarar var ki çocuklar geçirdikleri her enfeksiyonla daha güçlü bağışıklık sistemine sahip olurlar.
Soğuk algınlığı ve grip bazen komplikasyonlara neden olabilir. En sık görülen komplikasyonlar arasında, çocuklarda kulak enfeksiyonları ve her yaş grubunda bakteriyel zatürre ve sinüzit yer alır. Eğer herhangi bir komplikasyon belirtisi varsa, mutlaka profesyonel yardım almak gerekir.
Semptomlar
Soğuk algınlığı ve gribe ait semptomlar genelde aynıdır. Aşağıdaki tablo, hastalığınızın soğuk algınlığı mı yoksa grip olduğu hakkında size yardımcı olacaktır.
Semptomlar
Soğuk algınlığı
Grip
Semptomların yavaş yavaş ortaya çıkması
+
Boğazda ağrı
+
İştahsızlık
+
+
Burun tıkanıklığı veya akması
+
+
Gözlerde kızarıklık
+
+
Aksırma
+
+
Baş ağrısı
+
+
Vücutta kırgınlık
+
+
Kuru öksürük
+
+
Semptomların birden ortaya çıkması
+
Gözlerde ve çevresinde sancı
+
Ateş
+
İntestinal rahatsızlıklar
+
Kusma
+
Aşırı yorgunluk
+
Evde Bakım
Evde yapabileceğiniz bazı tedavi yöntemleriyle, soğuk algınlığı ve gribe ait semptomları azaltabilir, ve hastalığı daha hafif geçirebilirsiniz.
? Dehidrasyonu önlemek için daha fazla sıvı (örneğin meyve suyu, su, çay, ve tavuk çorbası) almalısınız. Daha fazla sıvı alarak, burnunuzun ve boğazınızın kurumasını engellemiş olursunuz. Böylece mukus da nemli olur ve vücuttan daha kolay atılır. (Akan bir burun tıkalı burundan her zaman daha iyidir.)
? Ağrıları azaltmak ve ateşi düşürmek için ağrıkesici ve ateş düşürücü ilaçlar kullanın.
? Boğaz ağrısını hafifletmek için tuzlu suyla gargara yapın. Tuz ve su boğazdaki mukoza tabakasını küçültecek ve inflamantasyondan kaynaklanan sancıyı azaltacaktır.
? Daha fazla C vitamini alın, böylece iyileşme süreciniz kısalacaktır. Ayrıca, C vitamini doğal bir dekonjestandır. Günde dört defa 500 mg alınmalıdır. 500 mg?dan fazlasını vücut çok iyi absorbe edemez.
? İstirahat etmelisiniz. Okul veya iş sonrası mutlaka dinlenmelisiniz.
? Daha fazla uyumalısınız. Enfeksiyonla mücadelesinde bedeninizin daha fazla istirahata ihtiyacı var.
? Nemlendirici bir cihaza ihtiyacınız olabilir. Burnunuzun ve boğazınızın kurumamasına dikkat etmelisiniz. Sıcak nemli hava sağlayan nemlendirici cihazlar tercih edilmeli, çünkü sıcak hava makinenin içinde mantar oluşumunu önleyecektir. Makinenin içinde oluşabilecek mantarlar, alerjik insanlarda problem olabilir.
? Burun tıkanıklığını önlemek için sıcak duşlar almalısınız. Buhar burnunuzdaki ve boğazınızdaki mukoza tabakasını küçültecek ve mukusun daha kolay dışarı atılmasını sağlayacaktır.
? Burnunuz sürekli nem ve iritasyonlu tabaka nedeniyle kızarabilir ve acıyabilir. Bunun için burnunuzun etrafına krem sürmelisiniz.
? Burun tıkanıklığını önlemek için dekonjestan kullanmalısınız.
? Öksürük şurubu kullanmalısınız.
? Özelikle geceleri veya alerjileri olan kişilerin antihistamin kullanmalarında yarar vardır. (Not: Antihistaminler uykuya neden olur ve sakinleştirici ilaçlar ve uyku ilaçlarıyla birlikte kullanılmaması gerekir. Antihistamin kulanacağınız zaman, bu duruma dikkat etmelisiniz.)
? Dekonjestan spreyleri, burunda tıkanıklığa neden olmaması için en fazla üç gün kullanmalısınız, daha fazlası ileride tıkanmayı artırabilir.
? Mide bulantılarını önlemek için, şurubu şeftali, armut, karışık meyve veya mandalina suyuyla beraber alın. Ayrıca biraz zencefil çiğnemek de mide bulantılarının gidermeye yardımcı olacaktır.
? Eğer diyare durumu mevcutsa, rahatsızlığınız geçene kadar süt ürünlerinden uzak durun. En ufak bir intestinal inflamasyon laktaz(süt şekerini sindirmek için kullanılan enzim) seviyesini artıracaktır. Muz, pirinç ve elma püresi rahatsızlığınızın geçmesine yardımcı olacaktır.
? Ellerinizi sık sık yıkayın, böylece diğer insanlara hastalığınızı bulaştırma riskiniz azalır.
? Kumaş mendil yerine kağıt mendil tercih etmelisiniz, aksi takdirde mikropların daha kolay yayılmasına imkan vermiş olursunuz.
Profesyonel Yardım
Soğuk algınlığı ve grip, doktorları ziyaret hususunda diğer hastalıklara nazaran en önemsiz görünenleridir. Soğuk algınlığı ve grip viral enfeksiyonlar oldukları için, genelde tedaviler yetersiz kalıyor. Antiviral enfeksiyonlarda tedavi mümkün, ancak hastalığın 48 saat içinde teşhis edilmesi gerekiyor. Bu tedavi aslında iyileşmenizi sağlamıyor, ancak grip semptomlarını azaltıyor ve hastalık süresini kısaltıyor. Çoğu zaman, profesyonel bir yardıma komplikasyonlar geliştiğinde ihtiyaç duyulur.
Doktoru Ne Zaman Aramalıyım
Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde veya semptomlar ortaya çıktığında, profesyonel bir yardım alınmalıdır:
? Evde yapılan bütün tedavi yöntemlerine rağmen, ateşin 2 saatten fazla 40?C?nin altına düşmemesi
? 38?C?den fazla ateşe titreme ve öksürük eşlik ettiğinde
? Ateşin düşmediği durumlarda (40?C 2 günden fazla, 39?C 3 günden fazla, 38?C 4 günden fazla)
? Sık aralıklarla sıkıntılı bir şekilde nefes almak
? Akciğerlerden sarı, yeşil, pas renginde veya kanlı mukus gelmesi
? Yüzde sancı
? 7 günden fazla, burun akıntısının devamlı etmesi ve renginde değişiklik olması
? 7-10 günden fazla öksürüğün devam etmesi
? Çocuğun iştahsız ve keyifsiz olması
? Bebeklerin yere yatırıldıklarında kulaklarını tutması veya ağlaması
? Bebeklerin yeme içmeyi reddetmesi
Alınacak önlemler
Sağlıklı bir bağışıklık sistemi soğuk algınlığı ve gripi önleyebilir. Aşağıdaki önlemleri alarak vücudunuzun direncini artırabilirsiniz:
? Dengeli beslenin.
? Uykunuzun yeterli düzeyde olmasına dikkat edin.(Günde en az 7-8 saat)
? Günlük egzersizlerinize devam edin.
? Sık sık ellerinizi yıkayın, özellikle çevrenizde grip olan kişiler varsa.
? Ellerinizi burnunuzdan, gözlerinizden, ve ağzınızdan uzak tutun.
? Bol miktarda sıvı alın.
? Sigarayı bırakın.
? Bebeğinizi mutlaka anne sütüyle besleyin. Anne sütü alan bebeklerde daha az soğuk algınlığı görülür.
? Her yıl grip aşısı olmaya dikkat edin, özellikle 65 yaşın üstündeyseniz, veya kronik bir hastalığınız varsa.
? Hasta insanlarla mümkün mertebe görüşmemeye çalışın.
Grip İlaçları
Şu ana kadar grip için herhangi bir tedavi yönteminin geliştirilememesine rağmen, semptomların ortaya çıkışıyla birlikte ilk iki gün içinde uygulanırsa virüsün ömrünü kısaltan ve semptomları azaltan dört çeşit ilaç mevcut.
Bütün ilaçlar, savunmayı sağlayan enzimleri etkileyerek çoğalmayı başaran virüsün bu kabiliyetini kısıtlıyorlar.
Eskiden beri çok iyi bilinen iki çeşit ilaç var. Her iki ilaç ta salgın Tip A virüsüne orta düzeyde etki ederler. 5 gün boyunca günde iki defa alınacak tabletlerle, semptomlar hafifletilebilir ve bir iki gün içinde grip şiddetini kaybeder. Her iki ilaç ta gönül rahatlığıyla kullanılabilir, ve çocuklarda da güvenlidir.
1999?dan beri kullanılan iki yeni ilaç. Bu ilaçlardan biri, 5 gün boyunca günde iki defa alınan tablet ilaç, diğer ilaç ise yine beş gün boyunca günde iki defa içine çekmek suretiyle alınan toz bir ilaç. Her iki ilaç ta virüsün çoğalmasını, eski ilaçlara nazaran farklı bir metabolik yanıtla bloke ediyorlar. Sonuç olarak, bu yeni ilaçlar sadece Tip A virüsüne karşı değil, ender de olsa görülen Tip B virüsüne karşı da etkili oluyorlar. Tekrar edecek olursak, her iki ilaç ta semptomları azaltıyor ve grip virüsünün ilerlemesini engelliyorlar.
Yeni ilaçların eskilerinden daha iyi olduğunu ispatlayabileceğimiz bilimsel kanıtlar henüz mevcut değil. Bunun ötesinde, belki virüs süreci sadece 1 gün sürdüğü için, belki eski ilaçlar daha ucuz olduğu için, eski ilaçlar daha çok tercih ediliyor. Özellikle Sağlığı Koruma Organizasyonları(HMO), yeni bilimsel çalışmalar tamamlanana kadar yeni ilaçlara fazla para vermeyi kabul etmiyor.
Anti-grip ilaçlarının yan etkilerinin çok az olmasına rağmen, göz ardı da edilemez. Başlıca yan etki, gastrointestinal rahatsızlıklar?özellikle mide bulantısı?ayrıca ağızda kuruma veya görmede hafif bulanıklık veya baş dönmesi veya uykusuzluk. Solunum rahatsızlıkları olanların örneğin astım hastalarının grip ilacı kullandıklarında solunumda zorluklar yaşadıkları gözlemlenmiştir. Diğer bir grip ilacının kullanımında ise, daha önce felç geçirmiş kişilerde felcin arttığı bildirilmiştir.
Yeni ilaçların ise hiçbiri çocuklarda tavsiye edilmiyor.
Gripten korunmanın en iyi yolu her yıl grip aşısını olmak. Ancak, aşının yeterli olduğu söylenemez, öncelikle virüsün aşıya karşı mutasyon geçirmesine bağlı olarak, aşının etkisi yıldan yıla farklılık gösterebilir.